Tạ Tốn

Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn là một trong những nhân vật có số phận bi tráng, tính cách phức tạp và để lại ấn tượng sâu đậm nhất (minh hoạ)

Bạch Y Ngũ Bút

Trong tác phẩm Ỷ thiên đồ long ký của Kim Dung, Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn là một trong những nhân vật có số phận bi tráng, tính cách phức tạp và để lại ấn tượng sâu đậm nhất. Cuộc đời ông là một bản anh hùng ca thấm đẫm máu, nước mắt, tình người và sự giác ngộ.

Nguồn gốc thân thế, ngoại hình và hoàn cảnh bi kịch

Thân thế và Ngoại hình: Tạ Tốn, biểu tự là Thoái Tư, quê ở trung thổ nhưng từng sang Tây Vực, là một trong Tứ đại Hộ giáo Pháp vương của Minh Giáo (Tử, Bạch, Kim, Thanh). Ông sở hữu thân hình cao to, uy mãnh tựa thần rồng chúa cọp, đặc biệt có mái tóc màu vàng nhạt (do luyện nội công và bẩm sinh) nên mang ngoại hiệu là Kim Mao Sư Vương.

Hoàn cảnh bi kịch: Năm 10 tuổi, Tạ Tốn bái Hỗn Nguyên Tích Lịch Thủ Thành Côn làm sư phụ, tình như cha con. Ông có một gia đình hạnh phúc với vợ đẹp và đứa con trai mới một tuổi tên là Tạ Vô Kỵ. Bi kịch ập đến vào năm ông 28 tuổi, người sư phụ mà ông kính trọng nhất - Thành Côn - sau khi uống rượu đã cưỡng gian vợ ông, sau đó tàn nhẫn ra tay đánh chết cha mẹ, vợ con, tổng cộng 13 mạng người trong gia đình ông. Con trai ông bị Thành Côn quật chết nát nhừ. Từ một trang nam tử hào kiệt, Tạ Tốn bị đẩy vào hố sâu của sự thù hận tột cùng, trở thành một kẻ cuồng sát mất trí.

Tính cách, tình anh em và tình phụ tử

Ngang tàng, cực đoan nhưng trọng tình nghĩa: Bị cừu hận che mờ lý trí, Tạ Tốn trở nên tàn nhẫn, giết người không chớp mắt, tuyên bố "kẻ mạnh thắng kẻ yếu thua", coi vạn vật như chó rơm. Ông mạo danh Thành Côn đi giết hại vô số nhân sĩ võ lâm nhằm ép kẻ thù phải xuất đầu lộ diện. Tuy nhiên, bản chất của Tạ Tốn là người quang minh lỗi lạc, rất trọng nghĩa khí. Ông thà chết chứ không chịu giết người đồng giáo (như khi từ chối giết Tử Sam Long Vương theo lệnh của Ba Tư tam sứ). Ông cũng mang nỗi ân hận cả đời vì lỡ tay đánh chết Không Kiến thần tăng - người đã hi sinh thân mình để mong hóa giải thù hận cho ông.

Tình nghĩa kim lan sắt son: Trên Băng Hỏa đảo, trải qua hoạn nạn sinh tử, Tạ Tốn đã kết nghĩa anh em với Trương Thúy Sơn và Ân Tố Tố. Vì bảo vệ gia đình em kết nghĩa, ông đã ép họ lên bè trở về Trung Thổ, còn mình tự nguyện ở lại chịu cảnh cô độc, già nua, mù lòa trên hoang đảo vì biết mình nợ máu quá nhiều, về bờ sẽ gây họa cho các em.

Tình phụ tử vĩ đại: Điểm sáng nhất trong tâm hồn Tạ Tốn là tình thương vô bờ bến dành cho đứa con nuôi Trương Vô Kỵ (được đặt theo tên đứa con đã mất của ông). Tiếng khóc chào đời của Vô Kỵ đã đánh thức thiên lương trong ông, chữa khỏi căn bệnh điên loạn. Tạ Tốn truyền thụ toàn bộ sở học cho Vô Kỵ. Về sau, dù biết Trung Thổ đầy rẫy kẻ thù muốn lấy mạng mình, ông vẫn quyết mạo hiểm trở về chỉ vì muốn nghe tin tức, sống chết của đứa con trai yêu quí.

Tài năng, Võ công và Môn phái

Tài năng đặc biệt: Tạ Tốn không chỉ là kẻ vũ phu mà thực chất là một người văn võ toàn tài, học vấn uyên bác. Khi nổi điên, ông có thể mắng chửi từ Ngọc Hoàng, Diêm Vương đến Tam Hoàng Ngũ Đế, Khổng Mạnh, Quan Nhạc, chỉ ra khuyết điểm của từng môn phái võ học từ Đạt Ma đến Nhạc Vũ Mục, Trương Tam Phong với lý lẽ sắc sảo. Ông còn có kiến thức thiên văn, địa lý (tính được chiều gió để đóng bè) và thính giác cực kỳ linh mẫn, có thể dùng tai thay mắt để chiến đấu sau khi bị mù.

Võ công:Sư Tử Hống: Môn âm ba công phu uy chấn thiên hạ, từng tiếng hú làm điên dại toàn bộ quần hùng trên đảo Vương Bàn Sơn.

Thất Thương Quyền: Môn quyền pháp tuyệt đỉnh đoạt từ phái Không Động. Kình lực có thể chấn nát lõi cây mà vỏ không hề xước. Tuy nhiên, môn võ này "tổn thương mình trước, đả thương địch sau", vì nội lực chưa đủ mà nôn nóng luyện tập, Tạ Tốn bị thương ở tâm mạch, dẫn đến thỉnh thoảng nổi điên.

Đao pháp & Tiểu cầm nã thủ: Khi có bảo đao Đồ Long trong tay, ông uy dũng vô song. Lúc rơi vào địa lao tối tăm, ông vận dụng Tiểu cầm nã thủ để cận chiến với Thành Côn, biến điểm yếu mù lòa thành điểm mạnh.

Danh tiếng và Ảnh hưởng trên giang hồ

Tạ Tốn là cái tên gây kinh hồn bạt vía trên giang hồ. Ảnh hưởng của ông đến cốt truyện là vô cùng lớn:Việc ông đoạt Đồ Long đao và mất tích đã mở ra toàn bộ bối cảnh tranh đoạt của võ lâm trong nhiều chục năm.

Việc ông sát hại vô số cao thủ (để ép Thành Côn) khiến Minh Giáo phải gánh chịu món nợ máu khổng lồ, là nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc Lục đại môn phái vây đánh Quang Minh Đỉnh.

Ông là chìa khóa duy nhất nắm giữ bí mật bảo đao, khiến từ phái Thiếu Lâm, Cái Bang đến cả triều đình nhà Nguyên (Triệu Mẫn) đều muốn bắt giữ ông để xưng bá võ lâm.

Những sự kiện quan trọng nổi bật

Sự kiện Vương Bàn Sơn: Cướp đao Đồ Long, dùng Sư Tử Hống đánh ngất quần hùng, bắt cóc vợ chồng Trương Thúy Sơn ra biển.

Hóa điên và bị mù: Trên đường đi, bệnh cũ tái phát, ông hóa điên định giết Trương Thúy Sơn nhưng bị Ân Tố Tố dùng độc châm bắn mù hai mắt.

Tự giam mình tại Thiếu Lâm: Sau khi trở về Trung Thổ, ông bị Cái Bang, rồi sau đó là Thành Côn (Viên Chân) bắt giữ, giam dưới địa lao tại chùa Thiếu Lâm, được ba vị thần tăng Độ Ách, Độ Kiếp, Độ Nạn canh giữ. Tại đây, ngày ngày nghe tụng kinh, tâm tính ông dần biến chuyển.

Trận quyết chiến dưới hầm tối: Tại Đại hội Đồ Sư, ông đã lôi Thành Côn xuống hầm tối ngập nước. Bằng chiêu Song Long Sang Châu, hai người cùng đâm mù mắt nhau. Tạ Tốn dùng Thất Thương quyền phế bỏ toàn bộ võ công của Thành Côn, hoàn thành tâm nguyện báo thù.

Tự phế võ công và xuất gia: Sau khi trả thù, ông tự đánh vỡ đan điền, phế bỏ võ công của chính mình để trả lại cho sư phụ, chấm dứt ân oán. Sau đó, ông hiên ngang đứng ra cho các cừu nhân năm xưa nhổ nước bọt, đánh mắng để chuộc tội. Cuối cùng, ông được cao tăng Độ Ách điểm hóa, xuống tóc qui y, đại triệt đại ngộ.

Bình luận và đánh giá

Nhân vật Tạ Tốn mang đậm tính chất triết lý Phật giáo về Nhân - Quả.

Nạn nhân và Đao phủ: Kim Dung đã xây dựng một nhân vật phản anh hùng xuất sắc. Tạ Tốn vừa là nạn nhân đáng thương nhất (mất cả gia đình vì người thầy súc sinh), nhưng cũng lại là đao phủ đáng sợ nhất (giết vô số người vô tội). Sự bế tắc của Tạ Tốn phản ánh hiện thực giang hồ: khi công lý không được thực thi, người ta dùng bạo lực để giải quyết, dẫn đến oan oan tương báo không bao giờ dứt.

Vượt lên số phận: Tạ Tốn mù đôi mắt thể xác nhưng lại là người "sáng" nhất về mặt tâm hồn. Ông nhìn thấu những mưu mô giảo quyệt của bọn Trần Hữu Lượng, Chu Chỉ Nhược.

Sự giải thoát vĩ đại: Hành động cuối cùng của Tạ Tốn - đánh tàn phế Thành Côn rồi tự phế võ công của mình - là một đỉnh cao của tư tưởng võ hiệp. Ông không giết Thành Côn mà tước đi cái công cụ gây ác của y. Việc ông chấp nhận mọi sự lăng nhục của kẻ thù chứng tỏ ông đã buông bỏ được "ngã chấp". Bài kệ "Tạ Tốn hay cục phân / Cũng đều là hư ảnh / Đến thân còn chẳng chấp / Lẽ nào vướng vào danh?" là minh chứng cho việc ông đã rũ bỏ hoàn toàn bụi trần, đạt thành chánh quả.

Kết luận

Tạ Tốn là một con sư tử chúa từng gầm thét làm kinh hãi cả võ lâm, nhưng sau bao chìm nổi, con sư tử ấy đã chọn cách thu móng vuốt, phủ phục dưới chân Phật. Cuộc đời ông là trục xương sống của bộ tiểu thuyết Ỷ Thiên Đồ Long Ký, gửi gắm thông điệp sâu sắc: Hận thù dẫu sâu như bể cũng không thể giải quyết bằng gươm đao ("phóng hạ đồ đao, lập địa thành Phật" - buông dao đồ tể, lập địa thành Phật). Tạ Tốn không chỉ là một danh tướng của Minh Giáo, một người cha nuôi vĩ đại, mà cuối cùng đã trở thành một biểu tượng của sự buông bỏ và giác ngộ tuyệt đối.
......

Sư Tử Hống Của Tạ Tốn: Tiếng Gầm Của Hận Thù 

Sư Tử Hống (Tiếng sư tử gầm) là một môn âm ba công phu thượng thừa, vận dụng nội lực thâm hậu phát ra sóng âm để chấn nhiếp, đả thương hoặc làm rối loạn tâm trí địch thủ. Nhắc đến tuyệt kỹ này, người ta nghĩ ngay đến Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn – nhân vật mang trên mình một nửa là Phật, một nửa là Ma. Việc ông sử dụng Sư Tử Hống không nhiều, nhưng mỗi lần xuất hiện đều là những tình huống mang tính bước ngoặt, để lại hậu quả khôn lường và phản ánh trực tiếp sự biến chuyển trong tâm lý của ông.

Dưới đây là các tình huống nổi bật Tạ Tốn sử dụng Sư Tử Hống, cùng với những phân tích và đánh giá chi tiết.

Tình huống 1: Tiếng gầm tận diệt trên đảo Vương Bàn Sơn

Bối cảnh: Tại đảo Vương Bàn Sơn, Thiên Ưng giáo tổ chức đại hội "Dương đao lập uy" để khoe khoang việc chiếm được Đồ Long đao. Tạ Tốn đột ngột xuất hiện, cướp đoạt bảo đao và đánh chết các thủ lãnh của bang Cự Kình, phái Hải Sa, Thần Quyền môn.

Diễn biến: Tạ Tốn muốn mang Đồ Long đao ra đi tìm nơi thanh vắng để nghiên cứu bí mật, nhưng ông biết rằng nếu để người trên đảo sống sót, tung tích của ông sẽ bị bại lộ và quần hùng sẽ kéo đến truy sát. Sau khi thua Trương Thúy Sơn trong cuộc thi viết chữ lên vách đá và hứa tha mạng cho quần hùng, Tạ Tốn đã dùng một thủ đoạn tàn khốc: Ông bảo Trương Thúy Sơn và Ân Tố Tố xé vải nhét kín tai, rồi há mồm cất tiếng hú Sư Tử Hống.

Hậu quả và Nhân vật liên quan:Tiếng hú mang theo nội lực kinh người khiến toàn bộ quần hùng trên đảo (trừ Trương, Ân) ngã lăn ra đất, co quắp quằn quại. Các cao thủ như Cao Tắc Thành và Tưởng Đào của phái Côn Lôn dù cố vận công chống đỡ cũng đành thất bại.

Tất cả những người nghe tiếng hú tuy không chết nhưng đều bị vỡ màng nhĩ, chấn thương não, thần trí thác loạn, trở thành những kẻ điên dại, mất hết trí nhớ.

Chỉ duy nhất Bạch Qui Thọ (đàn chủ Thiên Ưng giáo) trước đó đã bị Tạ Tốn dùng rượu phun ngất xỉu, rơi vào trạng thái hôn mê không nghe được tiếng hú nên bảo toàn được thần trí.

Bình luận: Đây là lần sử dụng Sư Tử Hống tàn khốc và nổi tiếng nhất của Tạ Tốn. Ông viện cớ "tha mạng" theo lời hứa với Trương Thúy Sơn, nhưng lại biến hàng chục con người thành phế nhân sống dở chết dở. Hành động này thể hiện sự cực đoan, coi mạng người như cỏ rác của Tạ Tốn khi bị thù hận che mờ lý trí. Sư Tử Hống ở đây là công cụ của sự diệt khẩu và thị uy.

Tình huống 2: Tiếng gầm tuyệt vọng trên Băng Hỏa Đảo

Bối cảnh: Sau khi bắt cóc Trương Thúy Sơn và Ân Tố Tố ra khơi, thuyền bị đắm, ba người trôi dạt trên một tảng băng sơn khổng lồ về cực Bắc. Tại đây, Tạ Tốn lên cơn điên (do di chứng luyện Thất Thương Quyền và nỗi đau mất gia đình) và tấn công Ân Tố Tố. Trong lúc nguy cấp, Ân Tố Tố dùng ngân châm bắn mù hai mắt Tạ Tốn.

Diễn biến: Mù lòa đột ngột, Tạ Tốn nổi điên ném những tảng băng khổng lồ để đập chết Trương - Ân nhưng không trúng. Sau một hồi không tìm thấy đối thủ, ông ta đột ngột hít một hơi dài, giở lại tuyệt kỹ Sư Tử Hống.

Hậu quả và Nhân vật liên quan:Trương Thúy Sơn nhận ra hiểm họa ngay lập tức, bèn ôm Ân Tố Tố nhảy ùm xuống biển, dùng nước biển buốt giá để che kín hai tai, ngăn cản âm ba của tiếng hú.
Sư Tử Hống tiêu hao rất nhiều nội lực. Tạ Tốn hú liên tục nhiều lần khiến thể lực suy kiệt, uể oải, không còn sức để tìm diệt hai người nữa, đành phải ngồi xuống mặt băng điều tức. Nhờ đó Trương - Ân thoát chết.

Bình luận: Khác với sự cao ngạo ở Vương Bàn Sơn, Sư Tử Hống lần này là tiếng gầm của một con mãnh thú bị thương, cùng đường và mù lòa. Nó thể hiện sự tuyệt vọng, phẫn uất tột cùng của Tạ Tốn trước sự trớ trêu của số phận ("giặc trời già"). Tuy nhiên, chính vì sử dụng bừa bãi khi mất bình tĩnh, tuyệt kỹ này đã phản tác dụng, vắt kiệt sức lực của ông và gián tiếp cứu mạng đôi vợ chồng trẻ.

Tình huống 3: Tiếng gầm Phật pháp tại chùa Thiếu Lâm (Đại hội Đồ Sư)

Bối cảnh: Trương Vô Kỵ xông vào vòng Kim Cương Phục Ma Khuyên của ba vị thần tăng (Độ Ách, Độ Kiếp, Độ Nạn) để cứu nghĩa phụ. Do cứu người quá nóng vội, Vô Kỵ bị nhiễm võ công tà môn của Ba Tư (khắc trên Thánh Hỏa Lệnh), tâm trí dần đi vào ma đạo, phát ra tiếng cười quái dị và mất đi sự thanh minh. Tạ Tốn lúc này đang bị giam dưới địa lao ngay sát đó.

Diễn biến: Nhận thấy con nuôi đang bị ma chướng uất kết, Tạ Tốn từ dưới hầm cất tiếng Sư Tử Hống. Tiếng gầm vang dội làm mọi người tai lùng bùng, mặt mày thất sắc. Thế nhưng, thay vì sát nhân, Tạ Tốn lại dùng thần công này để tụng kinh Kim Cương.

Hậu quả và Nhân vật liên quan:Âm ba mạnh mẽ kết hợp với nghĩa lý sâu xa của Phật pháp đã đánh thức tâm trí Trương Vô Kỵ. Vô Kỵ nghe tiếng tụng kinh, ma lực trong tâm từ từ tiêu giảm, thoát khỏi trạng thái tẩu hỏa nhập ma và lấy lại sự tỉnh táo để thi triển Càn Khôn Đại Na Di phối hợp Cửu Dương thần công.

Bình luận: Đây là tình huống mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc nhất. Cùng là một môn võ công, cùng một người sử dụng, nhưng mục đích đã hoàn toàn thay đổi. Những tháng ngày bị giam dưới địa lao, nghe kinh kệ Thiếu Lâm đã gột rửa tâm hồn Tạ Tốn. Sư Tử Hống từng là ngọn gió độc cướp đi thần trí con người, nay lại trở thành tiếng chuông cảnh tỉnh, cứu rỗi linh hồn đứa con nuôi. Nó đánh dấu sự chuyển hóa từ "Ma" sang "Phật" của Tạ Tốn.

Đánh giá 

Tính chất của môn võ: Sư Tử Hống trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký là minh chứng điển hình cho triết lý "Nội lực là gốc". Môn võ này không có chiêu thức hữu hình để phòng bị, hoàn toàn dựa vào sự áp đảo về nội công để phá hủy trực tiếp màng nhĩ và não bộ đối phương. Nó cực kỳ hữu hiệu khi phải đối phó với đám đông có nội lực yếu hơn mình, nhưng lại tiềm ẩn rủi ro hao tổn chân khí rất lớn cho người sử dụng.

Sự cộng hưởng với nhân vật: Tên môn võ "Sư Tử Hống" gắn liền với ngoại hiệu "Kim Mao Sư Vương" của Tạ Tốn. Tiếng gầm của sư tử là biểu tượng cho sự oai phong, cuồng nộ và bá đạo. Kim Dung đã rất khéo léo dùng chính môn võ này để khắc họa đường dây phát triển tâm lý của nhân vật:

- Sơ kỳ: Oai phong, tàn độc, không từ thủ đoạn (Vương Bàn Sơn).

- Trung kỳ: Phẫn uất, điên loạn, bế tắc (Băng Hỏa Đảo).

- Hậu kỳ: Giác ngộ, từ bi, hướng thiện (Chùa Thiếu Lâm).

Tác động cốt truyện: Tiếng Sư Tử Hống ở Vương Bàn Sơn chính là ngòi nổ tạo ra toàn bộ bối cảnh của tác phẩm. Việc hàng loạt môn phái có đệ tử bị điên khùng đã dẫn đến mối thâm thù không thể hóa giải giữa các danh môn chính phái (như Côn Lôn, Không Động) với Thiên Ưng giáo và Minh Giáo. Nó cũng là nguyên nhân trực tiếp khiến lục đại môn phái bức tử vợ chồng Trương Thúy Sơn trên núi Võ Đang.

Kết luận

Sư Tử Hống không chỉ là một tuyệt kỹ đe dọa quần hùng, mà còn là thanh âm phản chiếu cuộc đời bi tráng của Tạ Tốn. Tiếng gầm ấy từng gieo rắc bao tang tóc, kéo theo máu chảy đầu rơi suốt mấy chục năm trong võ lâm. Thế nhưng, thật đẹp đẽ và nhân văn thay, lần cuối cùng tiếng Sư Tử Hống vang lên lại là lời tụng niệm kinh Phật để cứu người. Nó khép lại chuỗi ngày ngập chìm trong ân oán của Kim Mao Sư Vương, mở ra cho ông một con đường sáng rũ bỏ bụi trần, đúng như lời cao tăng Độ Ách đã nói: "Phóng hạ đồ đao, lập địa thành Phật".

....

Bài liên quan:

• Tóm tắt Ỷ thiên đồ long ký